مهدی غفاری/ پاییز سال ۱۳۹۷ عادل فردوسی پور در برنامه پربیننده آن سالهای تلویزیون یک سوال چالشی را به عنوان سوال برنامه مطرح کرد با این مضمون که :”از پیروزی تیم محبوبتان بیشتر لذت میبرید یا از شکست تیم رقیب.”سوالی که به نوعی تیزهوشی ، واقعیت بینی ، جمعیت شناسی و آسیب یابی طراح یا طراحان آن را بروز میداد.
شعارها و فحاشی های ریتمیک میان هواداران تیم ها در آن سالها نیز به وفور رد و بدل و انواع بی حرمتی های نژادی و ملی نیز انجام میشد.
نتیجه اعلام نظر سوال آن شب عادل فردوسی پور و تیم برنامه نودش را به خاطر ندارم اما آنها دریافته بودند که یک آسیب جدی وارد ورزش و فرهنگ هواداری ورزش و مخصوصا فوتبال کشورمان شده است که باید جلوی آن گرفته شود.
در دهه های پیش تر عموما هواداری فوتبال به این شکل بود که از برد تیم محبوبت شاد و از باختش غمگین میشدی ولی شکست تیم رقیب برایت عید نبود.
بازیکنان تیم ها با تمام وجود مبارزه و تلاش میکردند و در نهایت برنده و بازنده دست در دست هم از ورزشگاه خارج میشدند. (به صورت عام گفتم و کاری به استثناها ندارم).
وضعیت در سال بعد از نظرسنجی انجام شده هم بهتر نشد ولی یک اتفاق به یکباره ورزشگاهها را خالی و آسیب بزرگ فرهنگی را مسکوت و مغفول گذاشت. شیوع کرونا همه فعالیت های جمعی را محدود کرد و سکوهای ورزشگاهها را مثل بیابان و کوهستان.
با عبور از دوران همه گیری ویروس قاتل ، تماشاگران به ورزشگاهها بازگشتند و انگار مرگ و میرها و خداحافظی های نابهنگام خیلی سریع فراموش شده بود اما فحاشی و توهین و کینه ورزی نه.
اتفاقاتی که در روز سیاه بازگشت فوتبال به ورزشگاه آزادی اتفاق افتاد یک فاجعه فرهنگی بود و بعید است کسی بتواند یا بخواهد آن را توجیه کرده یا بپذیرد. اتفاقی که نه اولین بار بود و نه آخرین بار خواهد بود.
کمیته های انضباطی و اخلاق فدراسیون فوتبال و مراجع نظارتی بالاتر اگر به هنگام ورود نکنند قطعا فاجعه عمق بیشتری خواهد گرفت . از طرفی نهادهای فرهنگی چه به صورت کوتاه مدت و چه به صورت برنامه ریزی های بلند مدت باید اقدامات و عملکرد شایسته ای را انجام دهند.
بخشی از پایه های سرمایه های اجتماعی این کشور در ورزشگاهها نمود و بروز و ظهور پیدا میکنند و لازم است در جهت پیوند این سرمایه ها و نه گسستِ آن، اقدامات سریع و موثر از سوی هر آنکس و هر آن مجموعه که خود را مسئول و متولی میداند انجام پذیرد.
مرحوم استاد حسین فکری یکی از بزرگان تاریخ فوتبال کتابی دارد با نام ” فوتبال یا جنگ زمان صلح”. اشاره مستقیم این کتاب به درگیری بین هوارادان دو تیم ملی فوتبال هندوراس و کاستاریکا در دهه ۸۰ میلادی ست که منجر به قتل چندین هوادار فوتبال شد.
در لحظاتی که هواداران در اوج هیجان و احساس تماشای فوتبال را در ورزشگاهها دنبال میکنند دمیدن در آتش کینه میتواند مصیبت های جبران ناپذیر ببار بیاورد. امید که هرگز چنان مباد.
